B.3 Mbo

Het merendeel (15) van onze beroepsopleidingen voldoen aan de norm die de Inspectie van het Onderwijs hanteert voor de onderwijsresultaten.

De opleiding Hoefsmederij niveau 3 voldoet niet aan de norm van de Inspectie van het Onderwijs op het gebied van de onderwijsresultaten. Wel gaat het om een ‘kleine’ opleiding qua studentenaantallen, dus het effect van één student die de instelling zonder diploma verlaat is groot op de rendementscijfers.  De hogere uitstroom komt door het specifieke karakter van de opleiding. Veel studenten stromen uit vanwege de fysieke arbeid die moet worden uitgevoerd. Uitstroom naar een ander niveau is binnen deze opleiding niet mogelijk. Daarnaast verlaten sommige studenten de opleiding eerder, omdat zij als ZZP’er aan het werk gaan.

Ook de opleidingen Paardensport en Paardenhouderij niveau 3 en 4 voldoen niet aan de norm van de Inspectie van het Onderwijs op het gebied van de onderwijsresultaten. De uitstroomredenen zijn divers, waardoor het moeilijk is om eenduidige oplossingsrichtingen te vinden. In de eerste helft van 2023 heeft het onderwijsteam Paard (Zwolle en Lonneker) een verbeterplan 2023-2025 opgesteld. In de tweede helft van 2023 zijn vijf werkgroepen aan de slag gegaan om de resultaten per thema te verhogen. De 5 thema’s zijn: Voorlichting, Welkom!, Organisatie, Autonomie en Orde & structuur.

Tenslotte voldoen de beroepsopleidingen Dierverzorging niveau 3 en niveau 4 niet aan de norm van de Inspectie van het Onderwijs op het gebied van de onderwijsresultaten. Om de onderwijsresultaten te verbeteren, scherpen we de studieadviesgesprekken aan, om zo de instroom te reguleren.

In het Bestuursakkoord 2018-2022 heeft de minister van OCW iedere mbo-instelling gevraagd een Kwaliteitsagenda op te stellen. Het doel van de Kwaliteitsagenda is verbetering van de kwaliteit van het onderwijs. Hierbij moet het regionale werkveld worden betrokken. Ook moeten de onderwijsinstellingen invulling geven aan de landelijk gestelde speerpunten ter verbetering van de kwaliteit van het onderwijs.

In augustus 2018 is Zone.college ontstaan uit een fusie tussen de Groene Welle en AOC-Oost. De Kwaliteitsagenda die we in 2018 en 2019 opstelden, gaf een impuls aan het meerjarenplan voor ons mbo. In 2019 keurde de Commissie Kwaliteitsafspraken MBO onze Kwaliteitsagenda goed. In 2020, 2021 en 2022 hebben we op alle fronten gewerkt aan de uitvoering ervan. Onze nieuwe kwaliteitsagenda heeft de looptijd 2024-2027. In de nieuwe strategische agenda van Zone.college zullen speerpunten als (meer) maatwerk (LLO), inclusiever onderwijs, praktijkrijk onderwijs, technologie een plek krijgen, waarbij samenwerking (in- en extern) en de wendbaarheid (organisatie en personeel) belangrijke aspecten zijn. Deze speerpunten blijven goed aansluiten bij de prioriteiten van de kwaliteitsagenda. Dit betekent dat 2023 een overgangsjaar is geweest. Voor veel maatregelen betekent dit dat er inbedding en doorontwikkeling heeft plaats gevonden in 2023.In bijlage 10 is de verantwoording van de besteding van de middelen van de kwaliteitsagenda opgenomen. 

Aan onze Kwaliteitsagenda 2018-2022 lagen drie pijlers ten grondslag:

1. Co-creatie met partnerbedrijven;
2. Lokaalloos of praktijk-rijk leren;
3. Zelforganiserende onderwijsteams.

De maatregelen zijn vanuit en met de werkvelden geformuleerd en alle maatregelen hadden in meer of mindere mate impact op de landelijke speerpunten:

• Jongeren in kwetsbare posities;
• Gelijke kansen;
• Opleiden voor de arbeidsmarkt van de toekomst;
• Doelmatige en duurzame organisatie van groene opleidingen.

Van veertien maatregelen zijn de doelen volledig of grotendeels behaald. In 2023 heeft verdere inbedding, doorontwikkeling plaats gevonden. Van vijf maatregelen zijn de doelen beperkt behaald en van twee maatregelen zijn de doelen nagenoeg niet behaald. De onderstaande tabel geeft aan wat ‘de opbrengst’ in 2022 was en wat er in 2023 op de maatregelen is gebeurd.

Van de zeven maatregelen waarvan de doelen in 2022 nagenoeg niet of in beperkte mate waren behaald, liggen de hoofdoorzaken voor een groot deel buiten onze directe invloed (bijvoorbeeld COVID-19, samenwerking met externe partijen, reputatie/imago van de sector). In 2023 is hier echter blijvend op ingezet, m.u.v. maatregel 6).

In de tabel hieronder een overzicht van het resultaat van de periode 2018-2022 en de acties in 2023 met een toelichting onder de tabel.

Bloem (maatregel 1)

1. Er staat een stevig concept (visie) en vandaaruit wordt de opleiding verder uitgebouwd. Er zal nog extra tijd nodig zijn om de inhoud volledig uitgewerkt te hebben in modules. De modulaire uitwerking loopt door tot en met schooljaar 2024-2025 en dan is de volledige opleiding modulair ingericht.

Dierverzorging (maatregel 2, 3 en 4)

2. In Deventer is de kop-opleiding ontwikkeld en deze zal in schooljaar 2024-2025 met een nieuwe groep starten. Hiervoor is tijdens de kwaliteitsagenda de start geweest.
3. Tijdens de kwaliteitsagenda is sterk ingezet op het verbinden van praktijklocaties aan de dieropleidingen en van deze locaties wordt nog veel gebruik gemaakt om de opleiding zo praktijkrijk mogelijk aan te bieden.
4. Het aanbod soft skills is geïmplementeerd in de opleiding en is ingebed in de continue doorontwikkeling van de opleiding.

Groen (maatregel 5, 6, 7 en 8)

5. Entree opleiding is aantal opleidingslocaties is toegenomen en het aantal scholen (PRO en VSO) die gebruikmaken van een convenant met betrekking tot examendeelnemers B is ook uitgebreid.
6. Er is een poging gedaan om een samenwerking tussen de onderwijspartners te herijken, maar dit is niet gelukt. Hiervoor is initiatief vanuit Zone.college genomen, maar heeft alleen niet geleid tot een vruchtbare samenwerking.
7. Hotspot is doorgezet en de resultaten zijn geïmplementeerd. Er wordt gewerkt aan een meerjarenplan voor de activiteiten binnen de Hotspot, met ondersteuning vanuit CIV Groen. Het onderzoek naar een opleiding stedelijk groen heeft een vernieuwende impuls gegeven aan de bestaande opleiding Tuin & Landschap, maar geen separate opleiding Urban Green.
8. Eind 2023 en met name in 2024 is gestart met het onderhoud aan het dossier Groene Ruimte, daar is Zone.college vanuit deze maatregel bij betrokken. Daarnaast heeft het onderzoek in deze maatregel de opleiding Geo, Data en Design als nieuwe opleiding binnen Zone.college opgeleverd.

Elf van onze maatregelen (de maatregelen 1, 3, 4, 5, 6, 8, 13, 16, 17, 19 en 21 in bovenstaande tabel) hadden en hebben impact op jongeren in kwetsbare posities.

Twaalf van onze maatregelen (de maatregelen 1, 2, 3, 4, 5, 9, 13, 14, 15, 16, 17 en 20 in bovenstaande tabel) hadden en hebben enige impact op gelijke kansen. Bij negen van deze maatregelen waren de doelen gerealiseerd of grotendeels gerealiseerd. Dat geldt niet voor de maatregelen 2, 14 en 16.

Vijftien van onze maatregelen (de maatregelen 1, 3, 4, 6, 7, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 20 en 21 in bovenstaande tabel) hadden en hebben enige impact op het landelijke speerpunt 'Opleiden voor de arbeidsmarkt van de toekomst’. Van tien maatregelen zijn de doelen behaald of grotendeels behaald.

Zestien van onze maatregelen (de maatregelen 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 16, 17, 18, 19 en 21 in bovenstaande tabel) hadden en hebben enige impact op het speerpunt ‘Doelmatige en duurzame organisatie van groene opleidingen’. Van elf maatregelen zijn de beoogde resultaten behaald of grotendeels behaald. Voor vijf maatregelen is dat niet het geval, te weten de maatregelen 2, 6, 11, 12, 16.

Met de JOB-monitor meten we de studenttevredenheid 1x per twee jaar. In 2024 wordt dit weer uitgevoerd.

Behalve via de JOB-monitor vragen onderwijsteams ook op andere manieren feedback aan studenten, zoals via:

• Studentarena's. Bij deze methode vragen we studenten, per onderwijsperiode, hoe zij de (door henzelf voorgestelde) onderwijsverbeteringen ervaren. Twee afgevaardigden per klas delen de feedback die ze tijdens de arena uit de klas hebben opgehaald. Studenten uit verschillende jaargangen gaan hierover met elkaar in gesprek. Het onderwijsteam is hierbij slechts toehoorder en neemt de feedback mee.
• Feed Me-app. Met deze app halen docenten anoniem feedback op bij studenten over het lesgeven. Dit levert input op voor onder andere lesontwerpen binnen het onderwijsteam.
• Retrospective. Wat mag weg, wat mag minder, wat mag meer, waarmee starten en wat moet blijven? Studenten geven feedback over hoe zij de gang van zaken binnen het onderwijsteam ervaren. De onderwerpen variëren van loopbaangesprekken tot communicatie en van lessen tot stagebezoeken.

Het aantal bedrijven dat met ons wil samenwerken neemt toe. Inmiddels werken we in allerlei vormen met meer dan 150 bedrijven samen, dit gaat van onderwijsontwikkeling en langdurige uitvoer van onderwijs tot gastlessen en excursies. De inhoud van de samenwerkingen en de professionaliteit van zowel de bedrijven als ons eigen mbo is gegroeid door de ervaring die met praktijkrijkleren is opgedaan. Met de bedrijven waarmee langdurig wordt samengewerkt sluiten we samenwerkingsovereenkomsten af over het gebruik van bedrijfslocaties en de inzet van vakmensen uit de praktijk in ons onderwijs. De toename van het aantal bedrijven dat met ons samenwerkt is voor ons een signaal dat bedrijven onze koers omarmen.

In alle werkvelden is het bedrijfsleven betrokken bij de uitvoering van de Kwaliteitsagenda. De omvang en intensiteit van die betrokkenheid verschilt en hangt samen met de aard van het werkveld. Het gaat om tientallen bedrijven, zoals melkvee- en varkenshouders, loonwerkbedrijven, dierentuinen, hoveniers, bloemisten, dierenartspraktijken, enzovoort. Verder werken we nauw samen met brancheorganisaties zoals de Koninklijke Vereniging van Hoveniers en Groenvoorzieners (VHG), Cumela, Glastuinbouw Nederland, Talentboom, LTO Noord en Vereniging Bloemist Winkeliers (VBW).

Voor de opleiding Wildlife (in Zwolle) beperken we de instroom tot een maximum van 50 studenten. Plaatsing in de opleiding Wildlife gebeurt op volgorde van aanmelding.

Voor de opleiding Dierenartsassistent Paraveterinair (in Almelo, Deventer, Doetinchem, Hardenberg en Zwolle) geldt per opleidingslocatie een instroombeperking tot een maximumaantal van 30 studenten. Studenten worden op deze opleiding geplaatst op volgorde van aanmelding.

De procedure voor intake en plaatsing is voor de opleidingen Dierenartsassistent Paraveterinair en Wildlife als volgt:

• De opleidingen maken vóór 1 februari voorafgaand aan de start van het schooljaar in het beleid duidelijk hoe ze omgaan met het beperkte aantal opleidingsplaatsen;
• Plaatsing in de opleiding gebeurt op basis van volgorde van aanmelding;
• Aanmeldingen na 1 april worden in volgorde van aanmelding aan de plaatsingslijst toegevoegd;
• De aangemelde studenten doorlopen direct na 1 april de toelatingsprocedure, zodat snel komt vast te staan of de aanmelding ook tot plaatsing kan leiden. Als dit niet het geval is, kan de plaats worden ingevuld door de volgende op de plaatsingslijst.

Vanuit onze kernwaarden is het uitgangspunt dat iedere student de kans en mogelijkheid moet krijgen om ongeacht problematiek ambities te kunnen waarmaken, met uitzicht op een realistisch toekomstperspectief. Studenten schrijven zich in om een opleiding te volgen en een diploma te behalen. Bij aanmelding proberen wij in te schatten welke ondersteuning de student nodig heeft. Dit doen we door de inzet van diverse screeningtools en studieadviesgesprekken.  

Het onderwijsteam (docenten en coaches) zorgt zoveel mogelijk zelf voor de basisbegeleiding van studenten (eerste lijn). Het schoolondersteuningsteam geeft de docenten waar nodig ondersteuning en advies (tweedelijn). Het raadplegen van externe hulp (derdelijn) gebeurt altijd in overleg met het schoolondersteuningsteam op locatie. Wanneer een coach een ondersteuningsvraag heeft voor zijn student, dient hij deze in bij de trajectbegeleider van de locatie. De trajectbegeleider bespreekt de ondersteuningsvraag met het team op de locatie en in gezamenlijkheid bepalen ze welke ondersteuning er vanuit school wordt geboden. Het resultaat van deze aanpak is dat studenten een veilige en meerjarig stabiele leeromgeving krijgen, met korte lijnen naar docenten en ruimte voor individuele begeleiding en leerroutes. Voor docenten betekent het dat ze naast hun vakinhoudelijke kwaliteiten ook andere kwaliteiten kunnen inzetten.

Het schoolondersteuningsteam richt zich bij de ondersteuning voor een student niet alleen op het aanpakken van optredende problemen, maar ook op de preventie hiervan. Er is een toename in de vraag naar passend onderwijs, dit kan zitten in; ondersteuning tijdens de studie en de BPV, maatwerkprogramma’s bieden en betere voorbereiding op werk/stage. Met name jongeren in kwetsbare posities blijken meer moeite te hebben met de onderwijsvorm binnen het mbo. Gebrek aan zelfstandigheid en motivatie en een toename van problemen met het psychisch welbevinden speelden hierbij een rol.

De basisondersteuning is verankerd in het primaire proces. Denk aan toets- en examenfaciliteiten, een (sociaal) veilig schoolklimaat, een schoolveiligheidsplan, een rouwprotocol en een studentenservicepunt. Extra ondersteuning wordt geboden onder regie van het schoolondersteuningsteam. Denk aan de inzet van een schoolpsycholoog, schoolmaatschappelijk werker, jeugdarts, plusklasmedewerker, ProFarm-casemanager en trajectbegeleider. Ook zijn maatwerktrajecten mogelijk, zoals aanpassingen in de BPV, training sociale vaardigheden en/of weerbaarheid of een traject van school naar werk. Voor elke student die in beeld is bij het schoolondersteuningsteam wordt een begeleidingsplan gemaakt. Dit plan komt in het leerlingvolgsysteem te staan. We werken daarbij met de PDCA-cyclus. 

De mbo onderwijslocaties kennen dezelfde structuur als het gaat om het schoolondersteuningsteam. Het afgelopen jaar is er hard gewerkt aan een eenduidige werkwijze. Daarnaast wordt er rekening gehouden met de regionale verschillen. Gemiddeld is zo'n 25%-30% van de studenten op de een of andere manier onder de aandacht bij het schoolondersteuningsteam. We constateren een groei voor extra ondersteuning in de plusklassen, doordat studenten concentratieproblemen ondervinden, vaker overprikkeld zijn en/of behoefte hebben aan hulp bij de planning en organisatie van schoolse vaardigheden. Daarnaast is er een groei te zien in de problematiek op het gebied van het welzijn van de student. 

Het financiële aspect verschilt per locatie/regio. In een aantal gevallen zorgen betrokken samenwerkende gemeenten voor een gedeeltelijke financiering van trajectbegeleiders, jeugdartsen en schoolmaatschappelijk werkers. Ook de beschikbare VSV-gelden verschillen per regio. De rijksgelden voor passend onderwijs zijn versleuteld in de lumpsum en daardoor niet eenvoudig vast te stellen. 

De examenproducten die we in 2023 hebben ingezet voor het examineren van het beroepsspecifieke deel in de mbo-opleidingen, betrokken we bij stichting Groene Norm. Voor het examineren van de generieke taal- en rekeneisen kochten we examens in bij Bureau ICE. In enkele uitzonderingsgevallen examineerden we met binnen Zone.college ontwikkelde examens. Het ging daarbij om examens voor de keuzedelen, waarop de valideringsroute voor het ontwikkelen van examens volgens de collectieve afspraken van de MBO Raad en de Nederlandse Raad voor Training en Opleiding (NRTO) nog niet van toepassing was. De examenprogramma’s en (ingekochte) producten zijn vastgesteld volgens onze procedures op basis van de procesarchitectuur examinering van het Kennispunt Onderwijs en Examinering Mbo. Zie verder het examenverslag in bijlage 7.

Wij geven onze studenten de mogelijkheid om uit een breed aanbod van keuzedelen een keuze te maken om te voldoen aan de keuzedeelverplichting. Wij hebben er niet voor gekozen om af te wijken van de keuzedeelverplichting ten behoeve van persoonlijk, cultureel of levensbeschouwelijk onderwijs. In schooljaar 2022-2023 zijn er bij de examencommissie 18 verzoeken ingediend voor niet-gekoppelde keuzedelen. Hiervan zijn 9 verzoeken gehonoreerd en 9 afgewezen. In geen enkel geval was de reden dat het keuzedeel overlapte met de kwalificatie van de student. In alle 9 de gevallen werd het verzoek afgewezen om organisatorische redenen. Uit het totale aanbod van 105 keuzedelen zijn 80 keuzedelen georganiseerd. 

Vanuit arbeidsmarktperspectief is in 2023 het opleidingsaanbod niet gewijzigd.

In 2015 gold al een verkorting van de wettelijke onderwijstijd voor de niveau-2-opleidingen van Veehouderij en Loonwerk. In 2016 besloot het college van bestuur deze verkorting van onderwijstijd ook door te voeren voor onze overige niveau-2-opleidingen. Dit besluit kwam tot stand met input en ondersteuning vanuit de studentenraad, de betreffende sectorraden en het management van de opleidingen. In 2023 is de verkorting van de onderwijstijd opnieuw vastgesteld en opgenomen in de opleidingsplannen voor de niveau-2-opleidingen. Reguliere onderwijstijd krijgt meestal vorm in theorie en gesimuleerde werksituaties. Studenten van niveau-2-opleidingen zullen in de toekomst vooral uitvoerende werkzaamheden verrichten. Deze studenten hebben dan ook veel baat bij leren in authentieke praktijksituaties, waar zij zich een veelheid aan praktische handelingen eigen kunnen maken. Met deze invulling draagt verkorting van de onderwijstijd voor deze groep studenten bij aan de kwaliteit van de opleiding.