Spring naar inhoud

Bijlage 6: Examenverslag mbo en vmbo 2023-2024

MBO

Examenorganisatie

Zone.college heeft de organisatie van de examinering zodanig ingericht dat de kwaliteitsdoelstellingen van

Zone.college ten aanzien van de examinering kunnen worden verwezenlijkt en dat wordt voldaan aan de wettelijke eisen. Het gaat hierbij om de organisatorische vormgeving van het proces van examinering en tevens om verdeling van taken en verantwoordelijkheden over de verschillende actoren in het examineringsproces, rekening houdend met kwaliteitswaarborgen. Voor de kwaliteitsborging heeft het bevoegd gezag van Zone.college examencommissies ingesteld met vastgestelde taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden.

Eindverantwoordelijke voor het proces van examinering is het bevoegd gezag. In het hierna weergegeven organogram van de examenstructuur bij Zone.college zijn te onderscheiden:

  • het college van bestuur (CvB) als bevoegd gezag;
  • de examencommissie mbo (ECM), ondersteund door een werkgroep examinering mbo (WEM) en productauditoren (inhoudelijke vaststellers);
  • Sub-examencommissies (SEC), ondersteund door het Examenbureau mbo;
  • een commissie van beroep voor de examens.

De leden van de examencommissie en de Commissie van beroep zijn benoemd door het CvB van Zone.college.

Om de kwaliteit van de examencyclus te waarborgen, is geïnvesteerd in de deskundigheidsbevordering van iedereen die hierin een rol speelt.

Valide examinering

Voor de instellingsexamens worden valide exameninstrumenten ingezet, die worden afgenomen in de

voorgeschreven examenomstandigheden. Het grootste deel van het exameninstrumentarium wordt ingekocht bij gecertificeerde leveranciers. Voor het beroepsspecifieke deel bij de Groene Norm, met uitzondering van één opleiding waarvoor we de examens inkopen bij de Stichting praktijkleren. Voor het examineren van de talen hebben we examens ingekocht bij Bureau ICE. De nieuwe rekeneisen hebben we geëxamineerd met de examens van de Coöperatie Rekenexamens mbo. In enkele uitzonderingsgevallen is geëxamineerd met examens die binnen Zone.college zijn ontwikkeld. Het betreft hier examens die zijn afgenomen voor de keuzedelen. De valideringsroute voor het ontwikkelen van examens volgens de collectieve afspraken van de MBO Raad en de Nederlandse Raad voor Training en Opleiding (NRTO), is op deze examens nog niet van toepassing.

De examenprogramma’s en (ingekochte) producten zijn vastgesteld volgens onze procedures op basis van de procesarchitectuur examinering van het Kennispunt Onderwijs en Examinering MBO. Voor de Centrale Examens (CE’s) Taal en Rekenen zijn procedures en instructies vastgesteld voor de afname en de logistieke processen rond die afname met Facet.

Resultaten beroepsspecifieke examens

Bij de afname van de beroepsspecifieke examens worden de kerntaken van de kwalificatie beoordeeld. Deze examens zijn beoordeeld in de digitale examentool van de Groene Norm. Van deze examens wordt in de volgende tabel weergegeven welk percentage van de beoordelingen een kerntaak (evt. na herkansing) met goed, voldoende of onvoldoende is beoordeeld.

Resultaten beroepsspecifieke examens

Eindbeoordeling van kerntaak goed voldoende onvoldoende
Groene Norm 35% 62% 3%
SPL 25% 75% 0%

Resultaten centrale examens taal en rekenen

In onderstaande tabel staan de resultaten voor Nederlandse taal en Rekenen in het schooljaar 2023-2024 die we met de examensoftware Facet of Remindo hebben afgenomen. Kanttekening hierbij is dat veel onvoldoendes na een herkansing zijn omgezet in voldoendes.

Resultaten centrale examens taal en rekenen

Mbo niveau Vak aantal kandidaten gemiddeld percentage voldoendes gemiddelde score Zone.college (range) gemiddelde score landelijk
1, 2 en 3 Nederlands 2F 495 6,7 88% 63 55-61
1,2 en 3 Rekenen 2F 26 6 50% 46 Voor deze examenvarianten publiceert het college voor toetsen en examens geen landelijke vaardigheidsscores
1,2 en 3 Rekenen 2ER 9 5,4 44% Voor deze examenvarianten publiceert het college voor toetsen en examens geen vaardigheidsscores  
1 en 2 Rekenen mbo-2 310 6,8 83% 6,8 6,7
3 Rekenen mbo-3 381 6,6 80% 6,6 6,6
4 Nederlands 3F 487 5,5 52% 46 44-46
4 Rekenen 3F 54 5,1 37% 40 Voor deze examenvarianten publiceert het college voor toetsen en examens geen landelijke vaardigheidsscores
4 Rekenen 3ER 7 4,4 29% Voor deze examenvarianten publiceert het college voor toetsen en examens geen vaardigheidsscores  
4 Engels B1 468 7,6 93% 513 498-518
4 Engels B2 67 6,9 84% 598 545-578
4 Rekenen mbo-4 431 7,1 91% 7,1 6,9

Opmerkelijke zaken

Aan het einde van het schooljaar 2023-2024 is in iedere regio de SEC opgeheven en zijn de leden uitgetreden. Hun taak wordt overgenomen door de leden van de ECM. Hiervoor wordt van ieder lid in de ECM een grotere inzet verwacht die uitsluitend gericht is op de borgende taak van de examencommissie.

Door drie studenten is een beroepschrift ingediend bij de Commissie van beroep voor de examens.

VMBO

Examenorganisatie

Zone.college vmbo heeft haar examenorganisatie in het voorgaande schooljaar herzien. Hierbij is er een grote stap gemaakt in de uitvoering van de verhoogde kwaliteitsdoelstellingen in lijn met de Wet voortgezet onderwijs 2020 (WVO 2020) en het Uitvoeringsbesluit WVO 2020 (uWVO 2020). Een transitie van lokale examencommissies naar een centrale examencommissie met lokale examenorganisaties.

Het gaat hierbij om een kwalitatieve aanpassing in de organisatorische vormgeving van het proces van examinering met verdeling van taken en verantwoordelijkheden. Een onafhankelijke centrale examencommissie vmbo (CEC-vmbo) dat borgt en lokale examenorganisaties vmbo (LEV) die zorgen (uitvoering geven aan). In bovenstaand schema onderscheiden we:

  • RvT: raad van toezicht
  • CvB: college van bestuur als eindverantwoordelijk bevoegd gezag
  • OR: Ondernemingsraad
  • Commissie van beroep vmbo voor examens
  • CEC-vmbo: centrale examencommissie vmbo
  • LEV: lokale examenorganisatie vmbo, bestaande uit de examensecretaris (ES en ES plv.), het examenbureau (EB) en de directeur en/of teamleiders (DIR)
  • WEV: werkgroep examensecretarissen vmbo, locatie overstijgend overleg m.b.t. de uitvoering examinering
  • MT-vmbo: managementteam vmbo, locatie overstijgend directeuren overleg m.b.t. de uitvoering examinering

Elk van de zes vmbo-locaties heeft een LEV. LEV-leden van de locaties; Zwolle, Twello, Enschede, Doetinchem, Borculo en Almelo zijn in de locatie overstijgende overleggen vertegenwoordigd in de WEV.

In de transitie naar deze gewijzigde organisatie zijn, met uitzondering van de CEC-vmbo, alle overige eenheden vanuit de ‘oude’ situatie operationeel. De WEV fungeert en manifesteert (van oudsher) als collectieve expertise en onderlinge opvang c.q. ondersteuning. Samen met het MT-vmbo, met directeuren als lokale eindverantwoordelijken, waarborgt dit in de overgangsperiode de continuïteit van de uitvoering van het examenproces.

De CEC-vmbo is bij formeel CvB besluit ingesteld. Leden van de ‘onafhankelijke’ CEC-vmbo zijn aan het einde van het schooljaar benoemd en na de zomervakantie in functie opgestart. De opstartfase kenmerkt zich door het ‘eigen’ maken van haar werkwijze, professionaliseren, ophalen van ‘examen’ informatie uit de organisatie (inventariseren) en begin van toetsing van de procedures.

De CEC-vmbo bestaat uit (in alfabetische volgorde):

Froukje Heldoorn-Gerrits (lid), Gerard van Rij (onafhankelijk voorzitter), Judy Siemonsma-Goud (lid), Ivora Stok (lid), Frank Veldwijk (lid).

Valide examinering

Anders dan voor het mbo, is de wettelijke reikwijdte en verantwoordelijkheid van het VO voor valide examinering belegd in het schoolexamen (SE). Het centraal examen (CE) is een verantwoordelijkheid van de overheid, waarbij de uitvoering en afsluiting weer bij de school ligt.

Het Examenreglement vmbo 2024-2025 (ER) is in gezamenlijk overleg (WEV en LEV) afgesproken en is op alle locaties van toepassing. Anticiperend op de ‘nieuwe’ organisatie zijn hier al veel borgende zaken in opgenomen. Het is een degelijk ‘spoorboekje’ voor de uitvoering gebleken.

Hoewel er grote mate van afstemming is in het programma van toetsing en afsluiting (PTA), is er voor elke locatie op onderdelen een schooleigen invulling. Zowel het gezamenlijk ER als het PTA van elke locatie is door het CvB en de OR vastgesteld en aan inspectie aangeboden.

De CEC-vmbo zal verder uitvoering geven aan de invulling van de examen processen in de validering van de examinering (verhoogde kwaliteitsdoelstellingen), waarbij onderstaand schema de kapstok vormt voor de toets- en examencyclus. Op onderdelen (zie boven) is hier al op geacteerd.

Kwantitatieve examenresultaten

Het cohort kandidaten dat in dit verslagjaar examen heeft afgelegd, heeft nog lessen gehad in de coronaperiode. Dit is niet altijd een gemakkelijke opgave gebleken. In vergelijking met eerdere jaren, wordt dit in enige mate teruggezien, zowel kwantitatief als kwalitatief. Toch een knappe prestatie van de kandidaten met resultaten die er mogen zijn.

Klik op de afbeelding om te zoomen

Tijdens de examens (SE en CE) hebben zich geen noemenswaardige incidenten voorgedaan. Elke LEV, als verantwoordelijke op locatie, heeft een professionele en adequate grip op de uitvoering. Dit wordt vastgelegd in verslagen en besluiten van frequent overleg. Eventuele onregelmatigheden worden formeel afgehandeld volgens het ER en gemeld aan de inspectie.

Binnen het SE zijn er door kandidaten geen beroepen aangetekend tegen een uitspraken c.q. beslissingen van de directeur in zake onregelmatigheden (ER art.30).

Kwalitatieve examenresultaten

In onderstaande tabel staan de kwalitatieve examenresultaten op basis van gemiddelde examencijfers. Deze zeggen iets over de relatieve positie. Relatieve positie tussen de studies op een locatie, maar ook tussen de locaties en landelijk (hiervoor: de benchmark).

Het verschil SE-CE is voor alle locaties (en studies) binnen de marge van ± 0,5. Hoewel de indicator verschil SE-CE (3-jaars gemiddelde discrepantie SE-CE) sinds 2016 geen deel meer uitmaakt van de beoordeling van onderwijsresultaten door de Inspectie van het Onderwijs (IvhO), is het wel van belang deze indicator in beeld te hebben (handhaving op de examenlicentie c.q. examenbevoegdheid volgens de WVO 2020 art.2.62). De IvhO gaat in gesprek met scholen en besturen over het verschil SE-CE als daar aanleiding toe is.

Van belang is te onderkennen dat er aan de relatieve positie over één schooljaar geen directe gewaardeerde conclusie is te trekken. Dit moet toch op de trend van meer jaren plaatsvinden. Daarbovenop is het voor elke vmbo-locatie van belang om de relatieve posities per vakgroep per leerweg te bezien om vervolgens eventuele verbetermaatregelen te nemen ten bate van de onderwijskwaliteit (PDCA). Vanuit deze visie zijn er op enkele locaties Datacoaches benoemd om dit proces van data geïnformeerde onderwijskwaliteit te ondersteunen.